Februari Feestmaand

Dat februari een feestmaand is, moet ik jullie wellicht niet vertellen. Iedereen kent de verhalen over Carnaval en Brazilië wel. Wisten jullie dat er hier nog vele andere feesten zijn in de maand februari? Of dat Carnaval in Salvador veel groter en helemaal anders is dan dat van Rio?

Een beetje jargon...

TRIO ELECTRICO: een vrachtwagen (mega-vrachtwagen), omgebouwd tot een rijdende concertzaal met podium, lichten, boxen, bar...
BLOCO: het publiek rond een trio, met allemaal hetzelfde t-shirt aan, het bewijs dat ze betaald hebben om in het koord te lopen dat rond een trio gespannen wordt.
BLOCO AFRO: een bloco waar de afrikaanse cultuur centraal staat: Afrikaanse percussie, dans, liederen...
ABADA: het kleed dat je krijgt als je betaalt om mee te lopen in een bloco afro. Onze vertaling is ondertussen 'patattenzak'
AVENIDA 7 DE SETEMBRO of 'AVENIDA 7': Een laan in het centrum van Salvador, waar de trio's hun toer maken
BARRA - ONDINA: Een andere plaats in Salvador waar de trio's hun intrede maken.
BAIANAS: 1) een vrouw uit Bahia, 2) een traditionele Afro-Brasileira met witte kleren, gelinkt aan Candomblé;


2 februari - Dia de Yemanja

Wie nog een beetje een goed geheugen heeft of wie even in het geheugen van deze weblog graaft, weer dat er hier in Brazilië - Bahia een belangrijke traditionele religie is, de Candomblé. Een van de belangrijkste Orixa's (goden) is Yemanja. In de Katholieke Kerk is zij de gelijke van - als u een betje nadenkt weet u het wel- Maria Lichtmis. Yemanja is de moeder van de zeeën, wordt voorgesteld als zeemeermin en haar kleur is wit.
Twee februari is bij ons pannenkoekendag, wel hier wordt het lichtjes anders gevierd...
Vanaf 5-6u 's ochtends gaan de mensen offers brengen aan Yemanja, voornamelijk bloemen, maar het kunnen ook taarten, poppen, foto's... zijn. Wij gingen naar Rio Vermelho waar het hardste gevierd werd. Er is een soort van tempel - Casa de Yemanja aan het strand, waar de mensen hun offers in manden deponeren. Deze manden zouden later op de dag door de 'Mãe en Pai dos Santos' (een soort priester(es)) in zee worden geworpen aan geschenk aan de Orixa.
Het was ongelooflijk om te zien hoeveel mensen er op het strand bloemen in het water gooiden en hoe lang de rij was aan de ingang van Casa de Yemanja.
Zo begint het feest, vroeg in de ochtend. Het rituele, traditionele gedeelte is heel mooi en indrukwekkend, maar tegelijkertijd beginnen de mensen ook om 5-6u 1s ochtends al aan de cerveja (en het blijft niet bij pintjes...) Hoe later, hoe zatter de mensen, hoe feller de zon... en de rest moet ik niet uitleggen. Wij hebben de goede raad 'Lembra Cinderella' (denk aan Assepoester) maar opgevolgd en hebben voor 12u ('s middags) het feestgedruis verlaten...

8 februari - Lavagem de Itapuã

Lavagem= "grote kuis" - Itapuã = waar wij wonen

De lavagem is ook een bekend feest van de Candomblé en de Katholieke kerk samen. In Itapuã hebben we de Igreja Azul, blauwe kerk, en die was het centrum van het traditionele feest. In de voormiddag kwamen meer dan honderd Baianas met borstels en bezems in optocht naar de kerk, om ze te kuisen. daarna volgede minstens evenveel ruiters. De betekenis van dit alles is me niet echt duidelijk, maar de kerk zal nu wel proper zijn...
Net zoals de week ervoor, was het ritueel maar een deel van het hele feestgebeuren. Heel de laan aan het strand was verkeersvrij en bezet met kraampjes, hier en daar een groep capoeiristas of een Roda de Samba.
Tot 's middags een heel gezellige braderijsfeer, tot de trio's arriveerden. Een voorsmaakje van Carnaval, met zo'n 10 trio's en bloco's.
De topper van de dag was Parangolé, bekend van hits als "Ela é problematica" (zij is problematisch) en "Venha" (kom!) Niet echt de hoogstaande Braziliaanse muziek dus, maar wel ontzettend populair bij de jeugd.
We stonden mooi aan de straatkant te kijken, te wachten op deze bloco, maar... hoe dichter ie kwam, hoe drukker en onrustiger de sfeer werd. We zijn toen ook maar gevlucht voor de gevechten. De volgende dag hebben we op tv ook beelden gezien van gevechten en van hoe de politie deze vechtersbaasjes (en bazinnen) aanpakt. Geen van beiden iets om als Braziliaans trots op te zijn, me dunkt. De Brazilianen zijn dan wel een temperamentvol volkje, worden als de drank in de man (/vrouw) is, en in zo'n anonieme massa snel agressief. Maar hoe de politie ook geen fractie van een seconde aarzelt om zelf geweld te gebruiken... degoutant!

[het vervolg]

10 februari - Evento in OMODARA

Geen officiële feestdag, maar wel een zeer belangrijke dag voor het project. Het tweede cultureel evenement sinds de opening van OMODARA, met optredens van S.A.N (onze hiphopvrienden), Leleble (wij) en Peu Meurray.
Op hetzelfde tijdstip als BNG in Olmen en Malpertuus in Gierle, kon ik hier ook (goed voor de saudades) een fijn feest beleven. Heel de dag druk in de weer met poetsen, tuin in orde brengen, podium inrichten, frigo installeren en vullen... om 's avonds zowat 70 mensen in 'ons huis' te ontvangen. S.A.N. begon met hippiehoppie - ja, veel uitleg kan ik daar ook niet over geven. S.A.N bestaat uit vier gasten en een meisje. In hun teksten kan je merken dat ze zich zeer goed bewust zijn van de sociale problemen in hun land-stad-wijk. Niet dat ik alles kan verstaan, verre van, maar vaak hoor ik de woorden favela, revolução, respeito... Die moet ik voor jullie ook niet vertalen, vermoed ik.
Ook Leleble heeft nog eens een sterke prestatie neergezet [hm] met onze vier maanden oude rap, inderdaad, zeer verouderd. We zingen over mensen die al niets meer met omodara te maken hebben en in ons beste portugees van 1 maand. Maar pakt dat we nog steeds succes hadden!
Hoofdact van de avond was Peu Meurray, een geweldig straffe artiest. Hij heeft zelf een project hier in Salvador en staat bekend als "Peu e os tambores de pneus" (en de trommels van autobanden). En 't is best wel cool, zijn trommelkes. Een van zijn beste nummers is "Sara vai pra festa" (Sara gaat naar het feest) waar hij voor de gelegenheid "sara vai pra OMODARA" en "Sara vai pra Belgica" van maakte.
Veel schoon volk, leuke optredens, vele consumpties, lekkere etekes... en meer moet dat niet zijn voor een geslaagde avond!

15 - 20 februari: CARNAVAL

Het grote feest waar men sinds september al niet meer over kon zwijgen, is intussen ook al weer gepasseerd. De hoogtepunten, op een rijtje!

vr. 16 febr. - ondina

Klaarmaken voor Carnval betekent: kijken welke kleren het meest gesloten zijn en mij er het minst vrouwelijk doen uitzien, welke schoenen het best tegen andere trappende schoenen kunnen, welke beha het best geld en sleutels kan dragen, dat alles aandoen en al de rest thuis laten!
Ondina is de uitloper van de tour barra-ondina en daarom vrij rustig, maar dat is vrij relatief natuurlijk. We zijn meerdere keren achteruit gedeinsd doordat er hier en daar iemand de behoefte had om op een ander iemand te beginnen kloppen. Je mag er niet aan denken dat je zo wel eens op de verkeerde moment op de verkeerde plaats kan zijn. (maar dat kan dan ook weer altijd en overal gebeuren) Maar, mijn dierbaren, wees gerust, ons is er niets overkomen. Wekregen op voorhand een 'hoe overleef ik Carnaval'-cursus van Mama Lucia en werden door voldoende manvolk beschermd!
En oja, natuurlijk zagen we heel wat schoon volk passeren: Chiclete com Banana, Banda Eva, Timbalada, Gilberto Gil...

za. 17 febr.- Malê

Bloco Malê Debalé is de bloco afro van Itapuã. De laatste zondagen voor Carnaval gingen we al naar de repetities en verkiezingen kijken. We hadden wel zin om ze ook in het echt bezig te zien en horen op Avenida 7. Dit ging niet zomaar, natuurlijk. Eerst moesten we een abada kopen, iets wat Baianas weten om te toveren tot prachtige afrikaanse jurken, maar voor ons eerder leek op een Romeinse toga, Japanse kimono of patattenzak. Aan ons dus om er iets moois van te maken. Met hulp van wat Braziliaanse madammen was ons dit nog redelijk gelukt, dachten we, tot we daar stonden op de Avenida tussen al die prachtige Baianas... tja.
Grootste verbazing van de avond was te beseffen dat Malê niet zomaar een klein en bescheiden Carnavalgroepke van Itapuã is, maar een indrukwekkende Bloco Arfo is waar Itapuã behoorlijk trots op mag zijn. De eerste paar honderd meter van de Avenida waren wonderbaarlijk prachtig... Ik probeer het uit te leggen!
1; dansers met hoepels en linten
2; danseres die er een beetje uitzag als een aardse godin ofzo, met een imposant stro-kostuum
3; groep afrikaanse dans
4; andere groep afrikaanse dans
5; opnieuw zo'n stro-danser
6; afrikaanse dans-ballet
7; Baianas met manden met eten en vlaggendragers
8; trio met zangers
9; percussionisten
10; trio met de Koning en Koningin van Malê

Pfff, zo zegt het echt heel weinig natuurlijk...
Maar als je weet dat elke groep dansers/muzikanten uit minstens 25 mensen bestaat, die allemaal dezelfde kleurrijke kostuums, juwelen en maskers dragen...
Als je weet dat er een lied bestaat dat gaat als volgt... "Quem não sai com Malê vai chorar" (wie net met Malê weggaat, gaat wenen)...
ALs je weet dat ik bijna moest wenen ondat ik wél meeging, van ontroering dan...
kan je je misschien voorstellen hoe ongelooflijk prachtig het was.

zo. 18 febr. - Malezinho

OP zondag ging Malezinho uit, de kleine trommelaartjes van Malê, in Itapuã zelf. Heel wat van mijn leerlingen spelen mee in 'den drumband'. gisteren bijna geweend, vandaag echt...
Ik was zo ontroerd door al die gastjes te zien, in dezelfde schijnwerpers, met evenveel toeschouwers, dezelfde aandacht als de groten. Heel wat peuters en kleuters liepen rond in de abada van Malê, allemaal mini-Baianakes...
Enkele leerlingen van me riepen ook fier "oh pro(fessora)" als ze mij zagen en ik was dan op mijn beurt zo trots op 'mijn mannen'
Het is allemaal nogal moeilijk te beschrijven, zoals je wellicht merkt. Zelfs foto's kunnen de sfeer van deze avond amper weergeven.
Waar het zaterdag om schoonheid ging, ging het zondag om een heel erg warm gevoel, om heel veel respect en liefde voor de kids...
Ik besefte hoe graag ik hen allemaal zie. Die petotters met kakapampers die amper kunnen praten, maar zo schattig en mooi zijn. De kids die vrolijk meehuppelden op het ritme van de trommels. De stoere pubers die net iets minder stoer worden als ze hun pro een kus of knuffel komen geven. De twintigers en die mama's en papa's van al deze kindervreugde, maar ook mijn leerlingen zijn...


Ondertussen is Carnaval volledig gepasseerd en vakt het openbare leven weer in zijn normale plooi. De zomer is gedaan, de 'winter' in zicht.
Nog vijf werkweken voor de boeg, nog 10 lessen in elk van mijn 5 groepen. Daarna volgt nog een weekje afronding, certificaten uitdelen en afscheid.
Hoe hard ik ook probeer hier nog niet aan te denken, het lukt niet. Op de een of andere manier worden we er dagelijks mee geconfronteerd dat het einde nadert.

Maar morgen vliegen we er weer in, met de nieuwe modulos, met heel veel energie.
basta.