Candomblé

Zaterdagavond hebben we iets geweldig indrukwekkend mogen zien en meemaken. We waren samen met Val uitgenodigd op een candombléfeest. Geen van ons wist wat te mogen verwachten...
Allemaal in lichte kleren, uit repsect voor de orixa's, de goden van de candomblé. Candomblé is een traditionele Afrikaanse religie die met de invoer van zwarte slaven Brazilië werd binnengebracht. Hoewel de slaven onderdrukt werden en verplicht werden het katholieke geloof te belijden, bleven ze hun candonblérituelen behouden. Ze gaven de Orixa's katholieke heiligennamen en alles was opgelost...
Vele Orixa's hebben nu een katholieke tegenhanger. Yansã is Sinte Barbara, Yemaja OLV Lichtmis... Pas sinds 2003 is er een wet die de gelijkheid en vrijheid van godsdienst voorschrijft. Candomblé is dus "relatief" aanvaard.
Het feest ging door in een Terreiro de Candomblé en was ter ere van de Yansã, de orixa van de Dona de Casa. Ik verwachtte een intieme en mystieke sfeer, maar we waren met heel wat genodigden en zelfs tijdens de ceremonie liepen de mensen af en aan. De familie trok foto's, we kregen snoepjes ... het leek een 'gewoon' verjaardagsfeest.
Eerst kwamen op de klanken van de trommels alle participanten binnen. Ze hadden alle leeftijden, jongelingen van mijn leeftijd, maar ook 70-80jarigen. Er was zelfs een klein meisje bij. Ze liepen, dansten in een kring, voor elke orixa was er een ander ritme, een ander lied en andere dansen. na verloop van tijd (omg. 2u) werd de muziek opzwepender, krachtiger. Alle deelnemers concentreerden zich meer en meer tot ze een voor een in trance gingen. OP dit moment namen e orixa's het lichaam van de participanten in. Gelaatsuitdrukkingen werden strakker, serieuzer, en de obsederende dansepassen veranderden in schokkende, bevende, kloppende en draaiende bewegingen.
Ma de eerste maal in trance was er een soort pauze. Daarna maakten de orixa's hun intrede. 11 mannen en vrouwen waren uitgerust in de kleren van "hun" orixa. Beeld je Griekse goden in, zo zagen ze er uit: rokken met goud bezet, pijl en boog of zwaarden in de hand.
De eerste maal hadden ze twee uur nodig om in trance te geraken, nu amper enkele minuten. De trance, de overgave of misschien wel "inname" ging zoveel verder. Deze beelden zal ik nooit vergeten. Eén jongen met een braaf gezichtje was veranderd in een soort 'slangenman'. Zijn aangezicht werd moordlusitg, en hij maakte sissende geluiden. De ander jankte als een wolf, nog een ander bromde als een beer...
Weer anderhalf uur verder was het allemaal voorbij, de orixa's verdwenen en iedereen was weer mens-geworden.

Het is een ervaring om nooit te vergeten. Geen enkele film of foto heb ik daar voor nodig, het is in mijn geheugen gegrift. Er blijven zovele vragen over orixa's, over trance... De menselijke geest is zo enorm sterk dat is zicht zo kan losmaken van het lichaam. Hoe kan een mens zich volledig overgeven? Wat doet trance met een mens en wat moet ie er voor doen om in trance te geraken?

In Bahia is er wellicht niemand die nog niets te maken had met candomblé. Er zijn ook zovele verschillende niveaus aan het praktiseren of geloven in candomblé. De meesten kennen hun orixa, ze kleden zich er soms naar (elke orixa heeft een kleur)... Het bijgeloof is ingeburgerd.
Maar ook God is markant aanwezig, in de vaak weerklinkende avondgroet bijvoorbeeld. Vai com Deus. Ga met God.